Linux Shell Scripting – Part 2

Linux Shell Scripting – Part 2

Creating And Executing Script

Hello World

အရုိးရွင္းဆံုးေသာ hello world ေလး စေရးၾကမယ္။ ၾကိဳက္နွစ္သက္ရာ Text Editor ကုိ သံုးႏုိင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ vi editor ေလးသံုးတာ အက်င့္မ်ားေနလုိ႔ vi ကုိ သုံးပါ့မယ္။

ကုိယ္ဘယ္ေနရာေရာက္ေနတာလဲ pwd ေလးနဲ႔ ၾကည့္မယ္။ ကုိယ္ေလ့က်င့္မဲ့ script ေလးေတြကုိ တစ္စုတစည္းထဲ သိမ္းထားေတာ့ ပုိအဆင္ေျပတာေပါ႔။ ကုိယ့္ေရာက္ေနတဲ့ ေနရာေလး မွတ္ထား၊ script ေလးေတြ စုထားရေအာင္လုိ႔ mkdir ေလးနဲ႔ directory ေလးေဆာက္။ vi hello.sh ေလးဖြင့္ ေအာက္က script ေလး ထည့္လုိက္ပါမယ္။

#!/bin/bash

#hello world bash scirpt

echo “Hello World”

exit 0

script ေလးကုိ execute( run ) မလုပ္ခင္။ ဒီ စာေလး ေလးေတြအရင္ ရွင္းပါ့မယ္။  

#!/bin/bash – ဆုိတာက script ရဲ႕ ပထမဆံုးစာေၾကာင္းေလးျဖစ္ပါတယ္။ မျဖစ္မေနထည့္သင့္တဲ့ စာေၾကာင္းေလးပါ။ သူ႔ကုိ shebang လုိ႔ သံုးႏွဳန္းၾကပါတယ္။ bash scripting မွာ  # sign ေလးဟာ comment ပိတ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ shebang မွာေတာ့ သူရဲ႕ တစ္ခုထဲေသာ အက်ဳံးမ၀င္တဲ့ comment ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆုိလုိတာက script ရဲ႕ အျခားစာေၾကာင္းေတြမွာ # နဲ႔ စရင္ အလုပ္မလုပ္ေပမယ့္ shebang ကေတာ့ script ကုိ system က execute လုပ္သြားပါလိမ့္မယ္။ ဒါေလးမထည့္ရင္ ျပႆနာရွိသလားဆုိေတာ့ ရွိတယ္ပဲ ေျပာရမွာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ script ေလးကုိ shebang ေလးသာမရွိရင္ current shell မွာ အလုပ္လုပ္ေပမယ့္ အျခား shell ေျပာင္းလုိက္ရင္ ျပႆနာရွိလာႏုိင္တဲ့အတြက္ ထည့္သင့္တယ္။ ထည့္ရမယ္လုိ႔ပဲ မွတ္ထားတာေကာင္းပါတယ္။

echo “Hello World”echo ဆုိတဲ့ command က  Linux မွာ standard output ( STDOUT ) ကို ထုတ္ေပးတဲ့  built-in shell တစ္ခုပါ။ ကုိယ္ထုတ္ခ်င္တဲ့ output ကုိ double quotes ေလး ခံေရးျပီး ထုတ္ႏုိင္ပါတယ္။

exit 0exit က script ကေန leave/exit ထြက္မယ္လုိ႔ေျပာတဲ့ built-in command တစ္ခုပါ။ exit မွာ code ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ 0 မဟုတ္ပဲ တျခားတစ္ခုခုဆုိရင္ script execution မွာ error ပါတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

Executing Script

အထက္က ေရးသားခဲ့တဲ့ script ဖုိင္ေလးကုိ execute/run ဖု႔ိ နည္းလမ္းႏွစ္ခု အသံုးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။ အသံုးအမ်ားဆံုးကေတာ့ script ကုိ execut permission ေပးျပီး ./ နဲ႔ run ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ permission ေပးတဲ့ command ေလးကေတာ့ မေမ့ဘူးထင္ပါတယ္။ chmod ပါ၊ execution ဆုိေတာ့ +x ေပးလုိက္ေပါ႔( Linux permission ကုိေတာ့ အက်ယ္မေရးေတာ့ပါဘူး )။

ေနာက္တစ္မ်ဳိးကေတာ့ execute permission မေပးပဲ bash command နဲ႔ တန္းျပီး run ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။  

Exit status ကိုလည္း စစ္ေဆးလုိ႔ရပါတယ္။ $? ဆုိတဲ့ variable ေလး သံုးျပီး ထုတ္ႏုိင္ပါတယ္။ output က 0 ေလး ျပပါလိမ့္မယ္။ error ကင္းကင္းနဲ႔ execution ျဖစ္သြားတယ္လုိ႔ ယူဆႏုိင္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ သတိမထားမိတာေလးတစ္ခုကေတာ့ script ကို အမည္ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ အမည္ေပးလို႔ အဆင္ေျပေပမယ့္ Linux ရဲ႕ ရွိျပီးသား alias, fuctions, keywords, building command ေတြနဲ႔ တူတာကုိေတာ့ ေရွာင္ရပါမယ္။ ေနာက္တစ္ခုက script မွာ sh အဆံုးသတ္ ( extension ) ေလး ထည့္သင့္မထည့္သင့္ေပါ့။ ထည့္တာအေကာင္းဆံုးပါ။ ဘာေၾကာင့္ဆုိ Linux မွာ extension ကုိ part of filename အေနနဲ႔ပဲ သတ္မွတ္ထားတာပါ။ ဆုိေတာ့ sh ေလး ထည့္လုိက္ျခင္းဟာ unique name တစ္ခု ရသြားႏုိင္သလုိ၊ text editor ေတြကုိ syntax highlighting မွာ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျဖစ္သြားပါတယ္။

ေနာက္တစ္ပိုင္းမွာေတာ့ argument နဲ႔ script ကုိ run တာေလး ဆက္ပါမယ္..

By Nova

Tags, , , , ,

Linux Shell Scripting – Part 1

Shell Scripting  

Linux Shell Scripting အေၾကာင္းေလး မေျပာခင္ ကၽြန္ေတာ္ Shell ဆုိတာေလးကုိ အရင္မိတ္ဆက္ပါရေစ။ Linux ကုိေတာ့ အေျခခံေလာက္ျဖစ္ေစ သိျပီး/သံုးျပီးထားတယ္လုိ႔ ယူဆထားပါတယ္။ Linux မွာ Shell ရဲ႕ အဓိကလုပ္ေဆာင္ခ်က္ကေတာ့ အသံုးျပဳသူ ( User ) ရဲ႕ ခိုင္းေစခ်က္ ( command ) ေတြကုိ Linux System နားလည္ေအာင္ ၾကားခံဘာသာျပန္သေဘာမ်ဳိးလုပ္ေဆာင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ Linux User တစ္ေယာက္က date ဆုိတဲ့ command ေလးကုိပဲ ရုိက္လုိက္ေပမယ့္ ၾကားထဲက Shell လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အကူအညီနဲ႔ System ဆီကုိ ယေန႔ရက္စြဲ ေတာင္းခံျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း Translate လုပ္ေပးလုိက္တဲ့ သေဘာမ်ဳိးပါပဲ။ Linux မွာ Shell အမ်ဳိးအစားမ်ားစြာရွိပါတယ္။ အသံုးမ်ားတဲ့ Shell တခ်ိဳ႕ေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္။

Sh shell – Bourne shell လုိ႔ေခၚပါတယ္။ AT & T labs ကေနျပီး ၁၉၇၀ ေလာက္က စတင္အေကာင္အထည္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။

Bash shell – Bourne Again shell လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ရဲ႕ စာစဥ္ေလးမွာ အသံုးျပဳမယ့္ Shell ေလးပါ။

Ksh – Korn shell ပါ။ Bourne shell ကုိ အဆင့္ျမွင့္ထားတဲ့ shell ပါ။

Csh – C style shell ေလးပါ။ အသုံးျပဳထားတဲ့ Syntax ေတြက C programming language နဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။

Tsh – သူကေတာ့ Csh ကုိ ထပ္ျမွင့္ထားတဲ့ shell တစ္ခုပါ။

Shell Scripting ဆုိတာကေတာ့ ဒီလုိ shell အမ်ားအစားမ်ားစြာထဲကမွာ တစ္ခုခုကုိ အသံုးျပဳျပီး ေရးသားထား scripting တစ္ခုကို ဆုိလုိပါတယ္။ shell script တစ္ခုက ဘာလုပ္ေပးနုိင္သလဲဆုိေတာ့ အခ်ိန္ကုန္ခံ မ်ားစြာရုိက္ရမယ့္ command ေတြကုိ အလုိေလ်ာက္တစ္ခါထဲ run နုိင္သြားျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆုိပါေတာ့ Linux မွာ ေအာက္ပါ command ေလးရုိက္လုိက္ပါတယ္။

whoami ; id

ဒီ command ေလးက whami ဆုိတဲ့ command ျပီးတဲ့အခါ id ဆုိတဲ့ command ေလးကိုပါ လုပ္ေဆာင္မယ္လုိ႔ ဆုိလုိတာပါ။ တစ္ေၾကာင္းထဲ command ႏွစ္ခုေပါ့။ Shell Script တစ္ခုကေတာ့ အဲ့လုိ command ေပါင္းမ်ားစြာကုိ လြယ္ကူစြာနဲ႔ automatic လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ စုစည္းထားတဲ့ ဖုိင္ေလး တစ္ခုဆုိလည္း မမွားပါဘူး။ အက်ဳိးရလဒ္ကေတာ့ အခ်ိန္ကုန္သက္သာေစတာကေတာ့ အဓိကျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ သာမန္ Linux အသံုးျပဳသူအဖုိ႔ command ၅ ေၾကာင္း ၁၀ေၾကာင္း၊ အေၾကာင္း ၂၀ မသိသာေပမယ့္ Infrastructure ၾကီးၾကီးကုိ လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ System Admin မ်ားအဖုိ႔ Scripting တစ္ခုက မ်ားစြာအေထာက္အကူျပဳေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။  ထုိ႔အျပင္ စတင္ေလ့လာေရးသားသူမ်ားအတြက္ဆုိရင္ေတာ့ Linux system အေၾကာင္းကုိ ပုိမုိသိရွိျပီး၊ programming concept ေလးေတြလည္း ရလာပါလိမ့္မယ္။

Bash Scripting

Bash Scripting ဆုိတာနဲ႔ script ေလးေတြ စေရးတာက စိတ္၀င္စားမွဳ ပုိမုိမ်ားေစမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ သုိ႔ေပမယ့္ အေျခခံသိသင့္တာေလးေတြ သိထားရင္ ပုိမုိေကာင္းမြန္ပါတယ္။ Shell Scripting ဆုိတာ command ေတြကုိ စုျပီး automatic အလုပ္လုပ္ႏုိင္ေအာင္လုိ႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သံုးေနတဲ့ command ေလးေတြက အမ်ဳိးအစားရွိပါေသးတယ္။ ပံုမွန္မွာ Linux Command ေလးေတြ အလြတ္ရေနေတာ့ ရုိက္လုိက္ output ေလးထြက္လာလုိက္မွန္ေပမယ့္ ဒီထက္ပုိျပီးေတြးၾကည့္မွတ္ၾကည့္ရင္ ပုိေကာင္းႏုိင္ပါတယ္။ Linux command ကုိ ေအာက္ပါအတုိင္း အမ်ဳိးအစားခြဲျခားႏုိင္ပါတယ္။

  • Alias
  • Function
  • Shell built-in
  • Keyword
  • File

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ls ဆုိတဲ့ command ေလး ရုိက္လုိက္တယ္ file/directory list ေလး ထြက္လာတယ္။ So simple ေပါ့။ ls ဆုိတာ ဘယ္လုိ command အမ်ဳိးအစားလည္း ၾကည့္လုိက္ရေအာင္ပါ။ ဒီလုိ ၾကည့္ဖုိ႔အတြက္ type ဆုိတဲ့ command ေလးကုိ အသံုးျပဳလုိ႔ရပါတယ္။ -t option ေလးကေတာ့ type တစ္ခုပဲ output ထုတ္ေစဖုိ႔ပါ။

#type –t ls

ေနာက္ထပ္ ပုိရွင္းေအာင္ ေအာက္ပါ command ေလးရုိက္ျပီး ထပ္စမ္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

#type ls who pwd do id

Command Path

Command path ဆုိတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ executable script ေတြကုိ run တဲ့ အခါ full or relative လမ္းေၾကာင္းထဲရွိမွ အဆင္ေျပေျပ run ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ေတာ့ PATH environment ထဲ ကုိေရာက္ေနမွ run ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လက္ရွိေရာက္ေနတဲ့ Directory ေနရာကေန PATH ထဲကုိ ေရာက္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါ command နဲ႔ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါတယ္။

#export PATH=$PATH

ဒီလုိ ထည့္လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ကုိယ္ဘယ္ေနရာေရာက္ေနေန script ကုိ လွမ္း run လုိ႔ ရသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Text Editor for scripting

Shell scripting ေရးဖုိ႔အတြက္ ထူးထူးျခားျခား ဘာမွမလုိလွပါဘူး။ Linux မွာ ပါျပီးသား text editor ေလးေတြျဖစ္တဲ့ vi/vim, nano, gedit တုိ႔နဲ႔တင္ လုံေလာက္ပါတယ္။ Visual Studio Code လုိ GUI ေကာင္းေကာင္းနဲ႔လည္း အသံုးျပဳေရးလုိ႔ရပါတယ္။

Part 2 မွာေတာ့ Hello World ေလးနဲ႔ ေတ ြ႔ၾကတာေပါ့ …

By Nova

Tags, , , ,

Web Design Course

ေႏြရာသီအားလပ္မွာ Web Design အေၾကာင္းေလ့လာသင္ယူလုိသူမ်ားအတြက္ Nova Computer Training မွ Web Design Course အား ဖြင့္လွစ္လုိက္ျပီျဖစ္ပါတယ္။

သင္ၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကေတာ့ –

🚩 What is Website?
🚩 HTML-5 Elements မ်ား
HTML-5 ကို အသံုးျပဳၿပီး Web Page မ်ားတည္ေဆာက္ျခင္း
🚩 CSS Elements မ်ား
Web Page မ်ားကို Presentation ေကာင္းမြန္ေအာင္ CSS ျဖင့္ အလွဆင္ျခင္း။
Web Page မ်ားကို အလွဆင္ရာတြင္ Responsive ( မည့္သည့္ Deviceတြင္ျဖစ္ေအာင္ အသံုးျပဳရ အဆင္ေျပႏုိင္ေစရန္) ျဖစ္ေအာင္ CSS ရဲ႕ Framework တစ္ခုျဖစ္ေသာ Bootstrap-4 ျဖင့္အလွဆင္ျခင္း။
🚩 JavaScript Elements မ်ားကို ေလ့လာျခင္း။
JavaScript ကို အသံုးျပဳၿပီး Dynamic Web Page ဖန္တီးျခင္း။
JavaScript ရဲ႕ library တစ္ခုျဖစ္ၿပီး အသံုးျပဳရလြယ္ကူေကာင္းမြန္တဲ့ jQuery ျဖင့္ Dynamic Web page မ်ားကို တည္ေဆာက္ျခင္း။
🚩 Web Developer တိုင္းသိသင့္တဲ့ UI/UX ဆိုတာဘာလဲ?
🚩 Domain၊ Hosting ဆုိသည္မွာ…
🚩 Website တစ္ခုအား Hosting ေပၚတြင္တင္ျခင္း၊ ဒုိမိန္းေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ Launch ျပဳလုပ္ျခင္း
🚩 သင္တန္းျပီးဆံုးပါက မိမိကိုယ္တိုင္ ေသသပ္လွပေသာ Fully Responsive Landing Page အနည္းဆံုး (၃) ခုေရးရမည္ျဖစ္သည္။

🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑

🧘‍♂️ ဘယ္သူေတြ တက္ေရာက္သင့္သလဲ ? 🧘‍♂️

ကြန္ပ်ဴတာ အေျခခံတတ္ကၽြမ္းျပီး website အေၾကာင္း ေလ့လာသင္ယူလုိသူမ်ား
ေႏြရာသီအားလပ္ရက္တြင္ website အေၾကာင္းေလ့လာလုိသည့္ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ား
အင္တာနက္တြင္ အြန္လုိင္း shopping လုပ္ေနသည့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ား
မိမိတုိ႔၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားအား website တည္ေဆာက္ျပီး လုပ္ငန္းျမွင့္တင္လုိသည့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား
Web Developer တစ္ေယာက္အျဖစ္ရပ္တည္ရန္ စတင္ေျခလွမ္းမည့္သူမ်ား

🔎 သင္တန္းအခ်ိန္ 🔍
Class ( A )
စေန ( နံနက္ ၁၀ နာရီ မွ ၁၂ နာရီ )
တနဂၤေႏြ ( နံနက္ ၁၀ နာရီ မွ ၁၂ နာရီ )
ရက္သတၱပတ္( ၆ ) ပတ္ခန္႔

Class ( B )
ၾကာသပေတး ( ညေန ၄ နာရီ မွ ၆ နာရီ )
ေသာၾကာ ( ညေန ၁၀ နာရီ မွ ၁၂ နာရီ )
ရက္သတၱပတ္( ၆ ) ပတ္ခန္႔

သင္တန္းေၾကး – ၆၈၀၀၀က်ပ္
သင္တန္းေနရာ
A လမ္း ( စုိးစံ ေဘာဒါအနီး )၊ ျပင္ဦးလြင္။
📞 09 977969220, 09 776304878, 09 797794350

အေစာဆံုး သင္တန္းအပ္သည့္ Early Bird သင္တန္းသား ငါးေယာက္အား သင္တန္းေၾကး ၆၀၀၀၀က်ပ္သာ က်သင့္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

Unicode Version =>>

နွေရာသီအားလပ်မှာ Web Design အကြောင်းလေ့လာသင်ယူလိုသူများအတွက် Nova Computer Training မှ Web Design Course အား ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်ပါတယ်။

သင်ကြားမည့် အကြောင်းအရာများကတော့ –

🚩 What is Website?
🚩 HTML-5 Elements များ
HTML-5 ကို အသုံးပြုပြီး Web Page များတည်ဆောက်ခြင်း
🚩 CSS Elements များ
Web Page များကို Presentation ကောင်းမွန်အောင် CSS ဖြင့် အလှဆင်ခြင်း။
Web Page များကို အလှဆင်ရာတွင် Responsive ( မည့်သည့် Deviceတွင်ဖြစ်အောင် အသုံးပြုရ အဆင်ပြေနိုင်စေရန်) ဖြစ်အောင် CSS ရဲ့ Framework တစ်ခုဖြစ်သော Bootstrap-4 ဖြင့်အလှဆင်ခြင်း။
🚩 JavaScript Elements များကို လေ့လာခြင်း။
JavaScript ကို အသုံးပြုပြီး Dynamic Web Page ဖန်တီးခြင်း။
JavaScript ရဲ့ library တစ်ခုဖြစ်ပြီး အသုံးပြုရလွယ်ကူကောင်းမွန်တဲ့ jQuery ဖြင့် Dynamic Web page များကို တည်ဆောက်ခြင်း။
🚩 Web Developer တိုင်းသိသင့်တဲ့ UI/UX ဆိုတာဘာလဲ?
🚩 Domain၊ Hosting ဆိုသည်မှာ…
🚩 Website တစ်ခုအား Hosting ပေါ်တွင်တင်ခြင်း၊ ဒိုမိန်းရွေးချယ်ခြင်း၊ Launch ပြုလုပ်ခြင်း
🚩 သင်တန်းပြီးဆုံးပါက မိမိကိုယ်တိုင် သေသပ်လှပသော Fully Responsive Landing Page အနည်းဆုံး (၃) ခုရေးရမည်ဖြစ်သည်။

🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑🔑

🧘‍♂️ ဘယ်သူတွေ တက်ရောက်သင့်သလဲ ? 🧘‍♂️

ကွန်ပျူတာ အခြေခံတတ်ကျွမ်းပြီး website အကြောင်း လေ့လာသင်ယူလိုသူများ
နွေရာသီအားလပ်ရက်တွင် website အကြောင်းလေ့လာလိုသည့် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများ
အင်တာနက်တွင် အွန်လိုင်း shopping လုပ်နေသည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ
မိမိတို့၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား website တည်ဆောက်ပြီး လုပ်ငန်းမြှင့်တင်လိုသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ
Web Developer တစ်ယောက်အဖြစ်ရပ်တည်ရန် စတင်ခြေလှမ်းမည့်သူများ

🔎 သင်တန်းအချိန် 🔍
Class ( A )
စနေ ( နံနက် ၁၀ နာရီ မှ ၁၂ နာရီ )
တနင်္ဂနွေ ( နံနက် ၁၀ နာရီ မှ ၁၂ နာရီ )
ရက်သတ္တပတ်( ၆ ) ပတ်ခန့်

Class ( B )
ကြာသပတေး ( ညနေ ၄ နာရီ မှ ၆ နာရီ )
သောကြာ ( ညနေ ၁၀ နာရီ မှ ၁၂ နာရီ )
ရက်သတ္တပတ်( ၆ ) ပတ်ခန့်

သင်တန်းကြေး – ၆၈၀၀၀ကျပ်
သင်တန်းနေရာ
A လမ်း ( စိုးစံ ဘောဒါအနီး )၊ ပြင်ဦးလွင်။
📞 09 977969220, 09 776304878, 09 797794350

အစောဆုံး သင်တန်းအပ်သည့် Early Bird သင်တန်းသား ငါးယောက်အား သင်တန်းကြေး ၆၀၀၀၀ကျပ်သာ ကျသင့်မည် ဖြစ်ပါသည်


Tags

Nova

Computer Basic & Microsoft-Office (Office Staff Level) သင္တန္း

💥 ကြန္ပ်ဴတာပညာရပ္ျဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း ျပဳလိုသူမ်ား၊ မျဖစ္မေန တက္ထားသင့္တဲ႔ သင္တန္းတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။
💥 သင္တန္းသား တစ္ေယာက္ခ်င္းစီကိုိ အမွန္တကယ္ နားလည္တတ္ကြ်မ္းသည္အထိ စနစ္တက်သင္ၾကားေပးသြားပါမည္။

💻 ကုမၸဏီမ်ားတြင္ ရံုးဝန္ထမ္း (Office Staff) အျဖစ္ အလုပ္ဝင္မည့္သူမ်ား၊
💻 ကြန္ပ်ဴတာ အေျခခံ ပညာရပ္မ်ားကို အမွန္တကယ္ တတ္ေျမာက္လိုသူမ်ား၊
💻 ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ အထိအေတြ႕ မရွိလို႔ အလုပ္ခြင္မွာ အခက္အခဲ ျဖစ္ေနသူမ်ားအတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ သင္တန္းတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

Computer Basic & Microsoft-Office (Office Staff Level) သင္တန္းတြင္
▼▼▼▼▼
💻 About Windows 7/ 8/ 10
💻 Computer Components
💻 Different Between Hardware & Software
💻 Installation Software on Window
💻 Typing Tutor
💻 Shortcut Key on Window
💻 Using Microsoft Word
💻 Using Microsoft Excel
💻 Using Microsoft Powerpoint
💻 Adobe Pagemaker
💻 E-mail & Internet
💻 CD & DVD Disk Burning
💻 Printer & Printing
အစရွိသည္မ်ားကို အေျခခံမွစ၍ သင္ၾကားေပးသြားပါမည္။

♻️ သင္တန္းေၾကး (၄၀၀၀၀ိ/-) ေလးေသာင္းက်ပ္ ♻️

☑️ သင္တန္းသား – (၈) ဦးသာ လက္ခံပါမည္။ ☑️

🗓 သင္တန္းခ်ိန္မ်ား 🗓

✅ စေန၊ တနဂၤေႏြ ပိတ္ရက္တြင္ တက္ေရာက္လိုသူမ်ားအတြက္
🕓 ညေန (၄) နာရီ မွ (၆) နာရီ ထိ 🕕 (တန္းခြဲ – ၁)
🗓 သင္တန္း စမည္႔ရက္ -(ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၆ ရက္ ၂၀၁၉)

✅ ၾကားရက္တြင္ တက္ေရာက္လိုသူမ်ားအတြက္ (ဗုဒၶဟူး ၊ ၾကာသာပေတး)
🕓 ညေန (၄) နာရီ မွ (၆) နာရီ ထိ 🕕 (တန္းခြဲ -၂)
🗓 သင္တန္း စမည္႔ရက္ -( မတ္လ ၂၅ ရက္ ၂၀၁၉)

သင္တန္းကာလ (၁) လခြဲ၊ တစ္ပါတ္ (၂) ရက္
===============================

☑️ သင္တန္းလိပ္စာ ☑️

🏠 (ေအ) လမ္း၊ ရပ္ကြက္ႀကီး (၁)၊ စိုးစံေဘာ္ဒါအနီး၊ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕။ (Excellent အေခြဆိုင္ေဘးလမ္းမွ၀င္ပါ။)

☎ အေသးစိတ္ကို ထပ္မံသိရွိလိုပါက ဖုန္းနံပါတ္ (09-420762277) သို႔ ဆက္သြယ္ စုံစမ္းႏိုင္ပါသည္။

Tags

ဘာေၾကာင့္ Website လိုအပ္သလဲ?

၁။ customers ဆယ္ေယာက္မွာ ေျခာက္ေယာက္က သူတို႔၀ယ္ယူလို/သိလိုတဲ့ products ေတြရဲ႕ အေၾကာင္းအရာ အခ်က္အလက္ေတြကို online/ internet ကေနအရင္ဆံုးရွာေဖြပီးမွ ၀ယ္ယူၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ပိုင္စီးပြားေရးတစ္ခု/ ကိုယ္ပိုင္ထုတ္ကုန္ေတြရွိလာပီဆိုရင္ ကိုယ့္စီးပြားေရး/ထုတ္ကုန္ ေတြရဲ႕အေၾကာင္းအရာ အခ်က္အလက္ (preview / information) ေတြကို လူအမ်ားသိရွိေစဖို႔ ကိုယ္ပိုင္ Website တစ္ခုကို လိုအပ္ပါတယ္။
၂။ ၉၀% ေသာ customersေတြက online ေပၚက ေစ်း၀ယ္အညႊန္းေတြ (အခ်က္အလက္ေတြ) ကိုႏႈိင္းယွဥ္ ေလ့လာၿပီးမွ ပစၥည္းတစ္ခုကို ၀ယ္သင့္မ၀ယ္သင့္ ဆံုးျဖတ္ ၾကတယ္။
၃။ လူမူကြန္ယက္ေတြေပၚမွာ (social media channels) ေတြမွာ တျခားသူေတြ သင့္အေၾကာင္းေျပာေနတာကို ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရေပမယ့္ Website (business website) ရွိရင္ အဲ့ဒိ website ကေန ကိုယ္ပိုင္ဇာတ္လမ္း ေတြကို ဖန္တီးၿပီးေတာ့ လူေတြရဲ႕အာရံုစိုက္မႈရ လာေအာင္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကုမၸဏီ Blog ေတြကေန လုပ္ငန္းရွင္ေတြက သူတို႔ target ထားတဲ့ customer ေတြရဲ႕ message ေတြ၊ ျဖစ္စဥ္ေတြ၊ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို print, mail, boucher ေတြထက္ ပိုပီးျမန္ျမန္ရေစပါတယ္။ Social media platforms မ်ားျဖစ္တဲ့ facebook, Instagram နဲ႔ အျခား platforms ေတြမွာလဲ သင့္ Website ကို အလြယ္တကူ sharing လုပ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ၾကည့္ရႈ႕သူ (customers) ေတြက အလြယ္တကူရွာေဖြ ေတြ႕ရွိ ႏိုင္ပါတယ္။
၄။ သင္ဟာ website တစ္ခုကို တည္ေဆာက္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ အခမဲ့ေပးထားတဲ့ website-building tool ေတြကို သံုးၿပီးတည္ေဆာက္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ – wordpress လို tool နဲ႔ website တစ္ခုတည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ အခ်ိန္နဲ႕ေငြကို သက္သာေစပါတယ္။ Website တစ္ခုရွိျခင္းေၾကာင့္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ customers (၀ယ္ယူသူ) ေတြ ပိုမိုရရွိလာမွာျဖစ္ ပါတယ္။
၅။ သင္ဟာ ရႈပ္ေထြးပီး က်ယ္ျပန္႔တဲ့ Codingေတြ Technical Skills (နည္းပညာ ကၽြမ္းက်င္မႈ) ေတြမလိုအပ္ ပါဘူး။ WordPress လို website-building platforms ေတြရွိတဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ သင္ဟာ Website တစ္ခုရရွိဖို႔အတြက္ ရႈပ္ေထြးတဲ့ Codingေတြ နည္းပညာကၽြမ္းက်င္ မႈေတြ မလိုအပ္ပါဘူး။ ေနာက္ပီး website-building platforms ေတြကို အသံုးျပဳႏိုင္ဖို႔လဲ အခမဲ့ online tutorials ေတြလဲ ရွိပါတယ္။ မည္သူမဆို WebPress လို website-building platforms ေတြကိုသံုးပီး အသံုးျပဳလို႔ရတဲ႔ website တစ္ခုကို မိနစ္သံုးဆယ္အတြင္းတည္ ေဆာက္ပီး ရယူႏိုင္ပါတယ္။
၆။ ယေန႔ေခတ္မွာ ၀ယ္ယူသူ (customers) ေတြက ပစၥည္းတစ္ခု၀ယ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အခ်က္ အလက္ေတြ၊ ေထာက္ခံခ်က္ေတြကို online ေပၚကေန ရွာေဖြၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ website တစ္ခုရွိရင္ ၀ယ္ယူသူ (customers) ေတြသိခ်င္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေဖာ္ျပေပး ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
၇။ ပံုမွန္ေစ်းဆိုင္ေတြက ေစ်းေရာင္းတဲ့အခ်ိန္ကို မနက္ (၉) နာရီကေန ညေန(၅) နာရီထိ သတ္မွတ္ပီးေရာင္းခ်ပါတယ္။ Website တစ္ခုရွိရင္ေတာ့ အခ်ိန္အကန္႔အသတ္မရွိဘဲ အခ်ိန္ တိုင္းမွာ ေရာင္းခ်ႏိုင္ပီး အလုပ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ပီး Website တစ္ခုရွိရင္ marketing tools (ဥပမာ-Email) ေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳပီး customer အသစ္ေတြ ရရွိေအာင္လုပ္ ေဆာင္ႏိုင္တဲ့အျပင္ စီးပြားေရးကို ပိုမိုျဖစ္ထြန္းေစပါတယ္။
၈။ ၈၁% ေသာcustomers ေတြက လိုခ်င္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ သိလိုတဲ့အေၾကာင္း အရာ ေတြကို Google မွာရွာေဖြၾကပါတယ္။ အကယ္၍ သင့္မွာ ကိုယ္ပိုင္ Website မရွိရင္ သင့္ထုတ္ ကုန္ပစၥည္း (သို႔) သင့္စီးပြားေရး (သို႔) သင့္ကုမၸဏီကို Google မွာရွာေဖြလဲ ေတြ႕မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
၉။ သင့္စီးပြားေရးမွာ Website တစ္ခုရွိလွ်င္ အေရာင္း၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ေရာင္းခ်ျခင္းေတြ၊ လုပ္ ငန္းခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔အတြက္ အလုပ္သမားေတြ အေတာ္အသင့္နည္းပါးသြားႏိုင္ၿပီး ကုန္က်စရိတ္လည္း နည္းပါးသြားမွာပါ။
၁၀။ ကိုယ္ပိုင္ website တစ္ခုတည္ေဆာက္ထားျခင္းအားျဖင့္ မိမိ၏လုပ္ငန္းမ်ား၊ ထုတ္ကုန္မ်ား အား ေၾကာ္ျငာစာရြက္မ်ားျဖင့္ တကူးတက သယ္ယူေဖာ္ျပေနရန္ မလိုအပ္ေတာ့ပဲ click တစ္ ခ်က္ျဖင့္ စားသံုးသူထင္သာျမင္သာရွိေစရန္ ေဖာ္ျပႏိုင္ေသာေၾကာင့္ မိမိကိုကိုယ္ ယံုၾကည္မႈလဲ ပိုမိုတိုးတက္လာ ေစမည္ျဖစ္ပါသည္။

Tags, , , ,

wifi

Wireless Router ဘယ္ေလာက္ေ၀းေ၀းမိသလဲ

Wireless မွာ လက္ရိွျပႆနာက Wireless ပစၥည္းတစ္ခုကို ေမးတဲ့အခါ ဒါဘယ္ေလာက္ ေ၀းေ၀းသြားသလဲ၊ အုတ္နံရံဘယ္ႏွစ္ခ်ပ္ ေဖါက္သလဲ၊ အသံုးျပဳသူေတြက သိခ်င္ၾကတာပါ။ ဒါကျဖင့္ ဘယ္ႏွစ္မီတာသြားပါတယ္ေျပာလိုက္ျပန္ရင္လည္း သူတို႔ေနရာက ဘယ္လိုမွန္းမသိ။ နံရံကလဲ ဘယ္ေလာက္ထူမွန္းမသိ၊ ေတာင္ကုန္းလား၊ ခ်ိဳင့္၀ွမ္းေအာက္ထဲလား အဲသည္လို ေမးခြန္းေတြ ျပန္ေမးျပန္ရတာလည္းအဆင္မေျပ။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ built-in 2dbi antenna ေလးနဲ႔ SOHO router အလြန္ဆံုး output power က 200mili-watt ေလာက္ပဲထြက္မယ့္ဟာကို မီတာ 500 ပတ္လည္မိတယ္ဆိုၿပီး ေျပာေရာင္းတာေတြလည္းရွိတတ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က် external antenna အၾကီးသာ တပ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ နဂိုထက္ signal ပိုေကာင္းလာမယ္လို႔လည္းထင္တတ္ပါတယ္။ မွန္တယ္လို႔ေျပာမရသလို မွားတယ္ေတာ့လဲ ဒံုးတိ ေျပာလိုက္လို႔ မရျပန္ဘူး။ Antenna ရဲ႕ dbi ကိုၾကည့္ရမယ္။ Wireless Router ဒါမွမဟုတ္ Access Point ရဲ႕ output power ကိုၾကည့္ဖို႔လိုဦးမယ္။ လက္ရိွေစ်းကြက္ထဲမွာ အသံုးမ်ားေနတဲ့ Outdoor Wifi Access Point ေတြမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ 600mw ထြက္တဲ့အတြက္ Signal အားျပင္းသလို Antenna အၾကီးေတြကိုလည္း ေထာက္ကူေပးႏိုင္ပါတယ္။ အစပိုင္းကေျပာခဲ့တဲ့ ဘယ္ေလာက္ေ၀းေ၀းမိသလဲဆိုတာက ဘယ္ေနရာမွာဆင္ထားသလဲ ဆိုတာေပၚမွာ အမ်ားၾကီးမူတည္ပါတယ္။ ပတ္ပတ္လည္မိေစခ်င္ရင္ Omni Antenna ကိုသံုး၊ တျခမ္း သို႔မဟုတ္ မ်က္ႏွာမူရာ အရပ္တစ္ခုကိုသာ သြားေစခ်င္တယ္ဆိုရင္ Directional Antenna ေတြကို သံုးရမွာေပါ့။ Antenna ႀကိဳး တပ္ဆင္ပံုနဲ႔၊ ႀကိဳးရဲ႕ အတိုအရွည္ေပၚမွာလဲ အနည္းငယ္ သက္ေရာက္မႈ ရိွေနပါေသးတယ္။ Antenna ႀကိဳးရွည္ေလ Signal Loss ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားေလပဲ။
ေမာ္က်ားေမာ္၊စိမ္းက်ားျပာ၊ျပာက်ားစိမ္း၊ညိဳက်ားညိဳ၊ ဒါမွမဟုတ္ ျဖဴေမာ္ေမာ္၊ျဖဴစိမ္းျပာ၊ျဖဴျပာစိမ္း၊ျဖဴညိဳညိဳ ကိုယ္သန္သလို ကိုယ္ရြတ္ၿပီးမွတ္ထားၾကတဲ့ Twisted Pair ေတြကေနတဆင့္ သံုးႏိုင္တဲ့ PoE (Power over Ethernet) ဆိုတဲ့ဟာေလးေၾကာင့္ Outdoor Devices ေတြအတြက္ ပါ၀ါေပးဖို႔ကို ေခါင္းစားစရာ သိပ္မရိွေတာ့ပါဘူး။ Network ၾကိဳးေပၚမွာပဲ power ေရာ data ပါ တခါထည္း ေရာၾကိတ္ထည့္လိုက္တဲ့အတြက္ မီတာ ၁၀၀ ေလာက္အတြင္း ပါ၀ါကို ေထာက္ပံ့ေပးႏိုင္ပါရဲ႕။ တခုရိွတာက 1,3,2,6 ႀကိဳးေတြမွာ data သြားၿပီး 7,8 မွာ power သြားတာမို႔လို႔ ႀကိဳးကိုမွားမကိုက္မိဖို႔ပါပဲ။ WiFi Devices ေတြကို ခ်ိတ္ဆက္ဖို႔ရာမွာ အေရးၾကီးတာက Line of Sight လို႔ဆိုတဲ့ လွမ္းျမင္ေနရတဲ့အေနအထား ရိွေနဖို႔ပါပဲ။ ( Outdoor ေတြမွာဆိုရင္ေပါ့ ) ဟိုဘက္သည္ဘယ္ Point to Point ထိုးေတာ့မယ္ဆိုရင္ ၾကားထဲမွာ ဘာေတြခံေနမလဲဆိုတာ သတိထားၿပီး ေရွာင္ရွားဖို႔လိုပါမယ္။ သစ္ပင္၊ ေရအိုင္၊ မွန္ခ်ပ္ စတာတို႔ဟာ မထင္ရေပမယ့္ WiFi Signal ေတြကို အေႏွာင့္အယွက္ေပးႏိုင္တဲ့အထဲမွာ ေရွ႕ဆံုးကပါ၀င္ေနတဲ့အတားအဆီးေတြပါ။ Line of Sight ေတာ့ရိွပါရဲ႕ Freshnel Zone က်ဥ္းေနရင္ လိုသေလာက္ Signal မေရာက္တာမ်ိဳးနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ႏိုင္ပါေသးတယ္။ Freshnel Zone ဆိုတာက Antenna ကေန signal စထြက္တဲ့ေနရာ အက်ယ္အ၀န္းကိုေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ သည္ဖက္လည္း ၁၀ ထပ္တိုက္၊ ဟိုဖက္လည္း ၁၀ ထပ္တိုက္ ၾကားထဲမွာဘာမွလဲမခံဘူး၊ Antenna ကလဲ အားအျပင္းသံုးထားပါရဲ႕နဲ႔ signal ကထင္သေလာက္မေကာင္းဘူး။ တခ်ိဳ႕က n router(802.11/n) ဆိုၿပီး 300mbps မရပါလားေပါ့။ ဘယ္ဟုတ္မလဲ draft n ျဖစ္ေနတာကိုး။ သူက 150mbps ပဲရပါတယ္။ 802.11/g ဆိုရင္ 54 mbps ရၿပီး super 802.11/g mode နဲ႔သံုးရင္ 108mbps အထိရႏိုင္ပါတယ္။ တစ္ခုသတိထားဖို႔လိုတာက Internet Connection Sharing သံုးဖို႔ပဲဆိုရင္ေတာ့ n router နဲ႔ g router က ဘာမွသိပ္ကြာမွာမဟုတ္ပါဘူး။ 802.11/n router ၾကီးသံုးလိုက္လို႔ အင္တာနက္ၾကီးကျဖင့္ သိပ္ျမန္သြားတယ္ဆိုတာေတာ့ မၾကားဘူးေသးပါဘူး။
802.11/n router ေတြကို တကယ္လိုအပ္တဲ့သူေတြက wireless နဲ႔ lan ခ်ိတ္ၿပီး ဂိမ္းေဆာ့ခ်င္တဲ့သူေတြ၊ files & resources sharing လုပ္ခ်င္တဲ့လူေတြ၊ တနည္းေျပာရရင္ Wireless Connection ေပၚမွာ Data ျမန္ျမန္နဲ႔ မ်ားမ်ား သြားခ်င္တဲ့သူေတြအတြက္ပဲ ပိုအသံုးမ်ားၾကပါတယ္။ Suggession အေနနဲ႔ေပးရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ Ubiquiti Product ေတြဟာဒီဘက္အေနနဲ႔ဆို ေကာင္းတယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ Range ေ၀းေ၀းထိ ပစ္ခ်င္တဲ့သူေတြအတြက္လည္း 15km ေလာက္ထိ range ေကာင္းတဲ့ Ubiquiti ( Wifi ) Product ေတြရွိပါတယ္။

ေနာက္တစ္ပုိင္းက်ရင္ေတာ့ Wireless Standard ေတြအေၾကာင္းတီးမိေခါက္မိထားသမွ်တင္ေပးပါ့မယ္။
#NOVA_COMPUTER_TRAINIG

Tags, , ,

LAMP Stack on OpenSuSE ( Web Server )

Web Server အေၾကာင္းကို အရင္ဆံုးနားလည္ေအာင္ေျပာရမယ္ဆိုရင္္ Web Server မွာ Web Object မ်ားကိုသိမ္းဆည္းေပးထားျပီး Client ေတြကေတာင္းဆိုလာတဲ့ တနည္းအားျဖင့္ Request လုပ္လာတဲ့ HTTP Object မ်ားကို ျပန္လည္၍ ဖန္းတီးေပးျခင္းကို ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။ အကယ္၍ မိမိ၏ Network အတြင္း၌ Web Server ကိုထည့္သြင္းထားပါက ၄င္း Sever အတြင္းရွိ Web Object မ်ားကို ျပင္ပ Network ရွိ User မ်ားႏွင့္ မိမိ Network အတြင္းရွိ User ၏ Web Agent ျဖစ္ေသာ Browser မ်ားမွ တဆင့္ Request လုပ္လိုက္ေသာ HTTP Object မ်ားကို ျပန္လည္၍ ဖန္တီးေပးမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

လြယ္လြယ္နဲ႔ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ေတာ့ www.opensusemm.com ဆိုတဲ့ domain name နဲ႔ Website တစ္ခုကို မိမိ web server ထဲမွာ

ထည့္ၿပီး တည္ေဆာက္ထားမယ္ဆိုရင္ တျခား Network တူ user ေတြကေန ေခၚၾကည့္ လို႔ရေအာင္ မိမိ Website ကိုတည္ေဆာက္ၿပီး

Public ျပဳလုပ္ဖို႔ရာအတြက္အေျခခံသေဘာတရားေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

Step 1: Update Software for openSUSE Leap 42.2

ပထမဆံုးအေနနဲ႕ Opensuse 42.2 မွာပါတဲ့ Software ေတြကိုတင္ၿပီးတာနဲ႔ Update ေပးဖို႔လို ပါတယ္။ Software Update ေပးဖို႔အတြက္ –

#zypper update

ဆိုတဲ့ command အတိုင္းသာ update ေပးလိုက္ပါ။

Step 2: Install Apache Web Server

Apache Web Server ကို ေနာက္တဆင့္အေနနဲ႔ install လုပ္ရပါမယ္။ Command အေနနဲ႔ကေတာ့ –

#zypper install apache2

အထက္က command အတိုင္းရိုက္ၿပီးသြားရင္ေတာ့ auto install လုပ္သြားပါလိမ့္မယ္။ Install လုပ္တာၿပီးသြားၿပီဆိုတာနဲ႔ ေအာက္က command အတိုင္းရိုက္ၿပီး apache2 service ကို Start လုပ္ေပးရပါမယ္။

#systemctl start apache2

ေနာက္ထပ္အေနနဲ႕ boot တက္လာတိုင္း apache2 service auto start ျဖစ္ေအာင္ ေအာက္ပါ command အတိုင္းရိုက္လိုက္ပါ။

#systemctl enable apache2

အေပၚကအဆင့္ေတြကုိ ၿပီးသြားရင္ေတာ့ apache2 service က active ျဖစ္/မျဖစ္ ဘယ္လို error ေတြရွိေနသလား? ဆိုတာေတြကို check လုပ္ဖို႔အတြက္ ေအာက္က command အတိုင္း ရိုက္ေပးရပါမယ္။

#systemctl status apache2

အေပၚမွာျပထားတဲ့အတိုင္း apache2 service က active running ျဖစ္ေနၿပီဆုိရင္ေတာ့ apache2 install ျပဳလုပ္တဲ့အပိုင္းၿပီးပါပီ။pache2 installation အပိုင္းသြားၿပီဆိုရင္ HTTP အတြက္ firewall rule ကို သြားျပင္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

#vi /etc/sysconfig/SuSEfirewall2

ကိုသြားၿပီးေတာ့ SuSEfirewall2 ထဲက

FW_CONFIGURAION_EXT=”apache2 ”

apache2 ဆိုတာေလး ထည့္ေပးလိုက္ပါ။

ထည့္ျပီးသြားျပီဆိုရင္ေတာ့ Save လုပ္ၿပီးထြက္လိုက္ပါ။
ၿပီးရင္ SuSEfirewall2 ကုိ

#systemctl restart SuSEfirewall2

ဆိုၿပီး Restart ေပးလိုက္ပါ။
ေနာက္ထပ္

#chown wwwrun /srv/www/htdocs/ -R

အတိုင္း wwwrun ဆိုတဲ့ (Apache User) Owner change ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

SETP3: Install Mysql Database

Apache2 ျပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ mariadb install လုပ္တဲ့အပိုင္းကို ဆက္ေျပာျပေပးပါ့မယ္
ပထမဆံုးအဆင့္အေနနဲ႔ကေတာ့ mariadb mariadb-client mariadb-tools စတာေတြကို install လုပ္ေပးရပါမယ္ အဲ့ဒီအတြက္ေတာ့

#zypper install mariadb mariadb-client mariadb-tools

ဆိုတဲ့ command အတိုင္းျပဳလုပ္ေပးရပါမယ္။

Install ျပီးသြားျပီဆိုတာနဲ႔

#systemctl start mysql

Command နဲ႔ Start ျပဳလုပ္ရမွာျဖစ္ျပီးေတာ့
Boot time တိုင္းမွာ auto start ျဖစ္ေနဖုိ႔အတြက္ ေတာ့

#systemctl enable mysql

ဆိုျပီး ရိုက္ေပးရပါမယ္
ျပီးတာနဲ႔ မိမိ install ျပဳလုပ္ထားတဲ့ mysql ရဲ့အေျခအေနကို

#systemctl status mysql

ဆိုျပီး ေခၚၾကည့္လုိက္ပါ ေအာက္ကအတိုင္း active running ျဖစ္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ mysql installation အပိုင္းၿပီးပါပီ

ေနာက္ထပ္အေနနဲ႔က်န္ေနတာကေတာ့ Configuration အပိုင္းပါ
မိမိက mysql ကုိ install ပဲျပဳလုပ္ထားတာျဖစ္ျပီးေတာ့ အသက္မသြင္းရေသးပါဘူး
Mysql ကို အသက္သြင္းဖို႔အတြက္

#mysql –u root

ဆိုျပီး ေတာ့ MariaDB ထဲကို Login ၀င္ဖို႔ အတြက္ password setup ထပ္မံျပဳလုပ္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီေတာ့ MariaDB ထဲကုိ Login ၀င္ဖို႔အတြက္ user ကေတာ့ root user နဲ႔၀င္မွာျဖစ္ျပီး Password ကေတာ့ မေပးထားရေသးပါဘူး။
MariDB Login ကို password setup လုပ္ဖို႔အတြက္

#mysql_secure_installation

ဆိုတဲ့ command ကိုသံုးပါမယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ Enter လို႔ျပထားတဲ့ေနရာေတြမွာ ဘာမွ႐ိုက္စရာမလိုပဲ Enter ပဲႏွိပ္လိုက္ပါ ၿပီးရင္ေတာ့
New Password ဆိုျပီး ေပၚလာပါလိမ့္မယ္။ အဲ့ဒီေနရာမွာေတာ့ မိမိထည့္ခ်င္တဲ့ new password ကို setup လုပ္ရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ထပ္ အဆင့္ေတြကိုေတာ့ ဒီတိုင္း သာ Enter နဲ႔ဆက္သြားလိုက္ပါ။
MariaDB New Password Setup လုပ္ၿပီးၿပီဆိုရင္ MariaDB ထဲကို Login ျပဳလုပ္ပါ့မယ္
အဲဒီအတြက္ ေတာ့

#mysql –u root –p

ဆိုၿပီးရိုက္လုိက္ပါ အဲဒါဆုိရင္ MariaDB ကို အသံုးျပဳဖို႔အတြက္ Login ၀င္ရမယ့္ေနရာကေနတဆင့္ ၀င္လုိ႔ရပါပီ။

Step 4: Install PHP7

#zypper install php7 php7-mysql apache2-mod_php7

ဆိုၿပီး php7 ကို install လိုက္ပါ

Install ၿပီးၿပီဆိုရင္ေတာ့ PHP Module ကို enable ေပးၿပီး Apache Web Server ကို Restart လုပ္လိုက္ပါ
Command ေတြကို ေတာ့ေအာက္ကအတိုင္း႐ိုက္လိုက္ရံုပါပဲ-

#a2enmod php7
#systemctl restart apache2

Step 5: Test PHP

PHP ကို Install ၿပီးသြားေတာ့ ကိုယ္ Install လုပ္ထားတဲ့ PHP ကို အလုပ္ လုပ္/မလုပ္ သိဖို႔အတြက္
Test ျပဳလုပ္ၾကည့္ရေအာင္
အဲ့ေတာ့

#vi /srv/www/htdocs/test.php

ဆိုၿပီး /srv/www/htdocs/ ေအာက္မွာ php ဖိုင္ေလးတစ္ဖိုင္ေဆာက္ၿပီး အဲ့ဒီ php ဖိုင္ထဲကို
ဒီ ကုဒ္ေလးထည့္ၿပီး စမ္းၾကည့္လိုက္မယ္

<?php phpinfo (); ?>

ကုဒ္ေလးကို ေရးၿပီးၿပီဆိုရင္ေတာ့
Localhost/test.php ဆိုၿပီး Browser ကေနေခၚၾကည့္ရေအာင္

အေပၚကပံုအတိုင္း ေပၚလာတယ္ဆိုရင္ေတာ့ Install လုပ္ထားတဲ့ PHP ဟာ အလုပ္လုပ္ေနပါပီ။

STEP 6: Install phpMyadmin (Optional)

#zypper install phpMyAdmin

ဆိုၿပီး phpMyAdmin က္ို Install လုပ္ေပးလိုက္ပါ
Install ၿပီးၿပီဆိုတာနဲ႔ Apache2 ကို ထပ္ၿပီး restart လုပ္ေပးလိုက္ပါအံုး

#systemctl restart apache2

Apache 2 ကို restart လုပ္ၿပီးၿပီဆိုရင္
မိမိရဲ႕ IP address/phpMyAdmin သို႔မဟုတ္ localhost/phpMyAdmin ဆိုၿပီး

Example:
192.168.1.100/phpMyAdmin
Or
Localhost/phpMyAdmin

Browser ကေနေခၚလိုက္ရင္ phpMyAdmin ရဲ႕ Login page ကိုေရာက္သြားပါလိမ့္မယ္
အဲ့ဒီ Login မွာ mysql မွာတုန္းက setup လုပ္ခဲ့တဲ့ root user နဲ႔ ၎ရဲ႕ password ကိုျဖည့္သြင္းၿပီး

phpMyAdmin မွာ Data ေတြစသြင္းလို႔ရပါပီ ။
ကဲဒါဆိုရင္ openSUSE Leap 42.2 မွာ LAMP ကို install ျပဳလုပ္တာကို နားလည္လိမ့္မယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

ဒီတိုင္း ေပၚလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ MariaDB root password ထည့္ၿပီး phpMyAdmin ထဲကို ၀င္လို႔ရပါပီ။
ဒါဆိုရင္ေတာ့ OpenSUSE 42.2 မွာ LAMP Install လုပ္တာ ေအာင္ျမင္ပါပီ။
ေအာင္ျမင္ၿပီဆိုတာနဲ႔ သင့္ရဲ႕ Server ထဲမွာ Web ကို ကိုယ္တိုင္တည္ေဆာက္ၿပီး local website ေလးလုပ္ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။
(အရင္ကေတာ့ https://planet.opensuse.org/ မွာ တင္ထားၿပီးသားပါ။ https://www.facebook.com/pg/opensusemm/ မွာလည္း တင္ထားပါတယ္…..။ )

Tags, , , , , ,

Linux SysAdmin

Linux System Administration – Batch 5

အေျခခံ basic level ကေနစျပီး သင္ေပးမွာပါ။ အဲ့အတြက္ေျကာင့္ 48Hr course မဟုတ္ပဲ.. 64Hr course အေနနဲ ့သင္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။ သိသင့္တဲ့ အေျခခံေတြကို ပိုင္မွ SysAdmin အေနနဲ ့ career လမ္းေျကာင္းကို ေကာင္းေကာင္းေလွ်ာက္လွမ္းနုိင္မယ္ ျပီးေတာ့ ကိုယ္ဆက္ေလ်ာက္မယ့္ လမ္းမွာ လုိအပ္တာေတြကို ေလ့လာနုိင္မယ့္knowledge ေကာင္းေကာင္းရွိေစခ်င္တာေျကာင့္ အခ်ိန္ပိုမ်ားသြားတာပါ။

ဘာေတြပါလဲဆိုေတာ့ Linux history အေျကာင္းေတြ file system အေျခခံ command ေတြ concept ေတြ user, group & permissions အေျကာင္းေတြ necessary protocol ေတြ ျပီးေတာ့ system admin အေနနဲ ့သိသင့္တဲ ့ basic networking အေျကာင္းေတြ စတဲ ့basic level knowledge ေတြအျပင္ SysAdmin အေနနဲ ့ enterprise ပုိင္းပဲ သြားသြား Data Center ေတြမွာ ျဖစ္ျဖစ္ လုိအပ္မယ့္ server ေတြ (file, mail, NTP, DHCP, DNS, Proxy) ရယ္ျပီးေတာ့ web server hosting & web security ပိုင္းေတြရယ္ virtualization အေျကာင္းေတြ containerization ပုိင္းေတြအျပင္ NOC ပုိင္းစိတ္ ၀င္စားတဲ့ သူပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ့္ ရံုးnetwork ေတြ server ေတြကို ေစာင့္ျကည့္ခ်င္တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သိဖုိ့လိုအပ္တဲ့  Network monitoring tools ေတြ monitoring system ေတြ အေျကာင္းပါမယ္ ျပီးေတာ့ logs analyzing and managing ပိုင္းေတြ ပါတယ္.. အေသးစိတ္ကိုေတာ့ေအာက္မွာ ေရးေပးထာပါတယ္

Location – Mandalay, 24 road, btw 82*83.

Duration – Sat/sun ( 1PM to 5PM)

8Hr/perweek

Fee -210,000 MMK

Early Bird (5 Person) – 180,000

Linux Server Administration Course

Linux Fundamental

Day 1

Linux Overview

Build Linux Lab

VirtualBox Overview

Vmware Overview

Install OpenSuSE Linux on virtualbox

Install OpenSuSE Linux on Virtual Machine

Connect to Linux through putty

Day 2

Linux Command Lines

List Files and Directories

Create/Delete/Move/Copy/Rename/View/Compression/Archive/Soft Links/Hard Links

Text Editor ( Vi Text Editor) Usage

System monitoring ( top, w, vmstat, ps, free, iostat, sar, mpstat, netstat, ss, tcpdump, htop, etc)

Day 3

Users, Groups and Permissions

Users and Groups

Files and Directory Permission

String Processing and Finding Files

String Processing ( head , tail ,wc, sort , cut ,paste )

String Process ( grep, awk, Sed, Find and Locate )

Package Management

Installing Packages Using Yast2

Installing Packages Using zipper

Installing Packages Using RPM

Day 4

Network Configuration

Networking Basic

OSI 7 Layer

Configure Network with Network Manager Command Line

Network Tools

Network Topology

Network Clients (ssh , scp , ftp ,wget)

Rsync

Basic Bash Shell

Shell Scripting

develop and Maintain service & server with Bash Script

Job Management

Day 5

Security

Securing Shell (Change default port, Prevent root access)

Securing Shell (Public/Private Keys)

Securing shell ( managing ip allow and deny )

Install & Configuring anti viruses (ClamAV and LMD)

IPtables

Firewall

Server Series

Day 6

Setting Up own NTP Server

Setting Up own DHCP Server

Setting Up own File Server

Day 7

Setting Up own DNS Server

Day 8

Setting Up own Web Server

Named Based Virtual Hosts

SSL/TLS ( HTTPs )

Setting UP Mod_Security

Day 9

Setting Up own Proxy Server

Day 10

Setting Up own Mail Server

Day 11

Containerization

Docker Concept and Docker Machine

Build an image

Run it as one container

Manage Application and Server on Docker

Virtualization Fundamental

Day 12

Server/Network Monitoring

Setting Up Cacti Monitoring tool

Nagios Core System

And Best practice (Handon exp)

Day 13

Setting Up IDS/IPS ( SNORT )

Day 14

Analyzing and Managing Logs

SSH Server And It’s Security

Log Rotate

Linux Security

Linux Troubleshooting

Day 15

Revision

Day 16

Exam

Day 17

Closing Ceremony

Tags, , , ,

Cyber Forensics – Part 1

What is Cyber Forensics ?

CERT ကေနအဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆုိထားတာကေတာ့ …. Network or information System တစ္ခုကုိ ကုိင္တြယ္ေနရသူတစ္ေယာက္ဟာForensics အေျခခံကုိ နားလည္ရမယ္လုိ႕ ဆုိပါတယ္။ ပုိမုိျပည္စုံေအာင္ဖြင့္ဆုိမယ္ဆုိရင္သိပၸံနည္းပညာဆုိင္ရာအခ်က္အလက္ေတြကို အသုံးခ်ျပီး အခ်က္အလက္ေတြကုိစစ္ေဆးျခင္းသက္ေသေတြကုိစုစည္းျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါတယ္။ သက္ေသေတြကုိ စုစည္းျခင္း ဆုိတာကေတာ့ DNA fingerprint တုိ႕ကုိ စစ္ေဆး စုစည္းျခင္းကဲ့သုိ႕ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာကေတာ့ data ေတြကုိ စစ္ေဆးျပီး သက္ေသ ခံရွာေဖြျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Forensics မွာ အဓိက လုပ္ငန္းကေတာ့ ငုပ္လွ်ဳိးေနတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ရွာေဖြေဖာ္ ထုတ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ေဖာ္ထုတ္တယ္ဆုိတာမွာ RECOVERY လုပ္ျခင္းအပုိင္းအပါအ၀င္ နည္းအမ်ုိးမ်ဳိးရွိပါတယ္.။ ဥပမာ… ကြန္ပ်ဴတာေပၚမွာက်န္ခဲ့တဲ့ လက္ေဗြ… DNA ယူျခင္းဟာလည္း Forensics အပို္င္းမွာပါ၀င္ပါတယ္။ CyberForensicsမွာအဓိကအခ်က္၂ရွိပါတယ္။
ပထမအခ်က္
ဖမ္းဆည္ရမဲ့သူဟာ…. ဖမ္းဆည္းေနခ်ိန္မွာ Electronic Device ကုိအသုံးျပဳေနျပီး ဘာေတြလုပ္ေဆာင္ေနသလဲ ဥပမာ online ေလာင္းကစားလုပ္ေနတာလား စသည္ျဖစ္ေပါ့ …. ျပီးရင္ Website ကုိအသုံးျပဳျပီးလုပ္ေဆာင္ေနတာလား Software ကုိအသုံးျပဳျပီးလုပ္ ေဆာင္ေနတာ လားဆုိတာ ၾကည့္ရပါမယ္။ Electronic Deviceဆုိသည္မွာ PC, Laptop, Tablet, mobile phone, GPS, CD, DVD, SD Card, USB, Router, Switch, Server, IoT device စသည္ျဖင့္ ပါ၀င္ပါတယ္…. (ဘာလုိ႕ Internet of things (IOT) ကုိ ထည့္ရသလဲဆုိရင္ IoT device ေတြေပၚကေန crime က်ဴးလြန္ႏုိင္လုိ႕ျဖစ္ပါတယ္ …
အခ်ဳိ႕ေသာ ႏုိင္ငံေတြရဲ့ Cyber Law မွာ IOT Device အတြက္ပါ ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားတာကုိ ေတြကရွိရပါသည္။)

ဒုတိယအခ်က္
ပထမအခ်က္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကုိ စစ္ေဆးျပီး တရားရုံးသုိ႕ တင္ႏုိင္မဲ့ သက္ေသခံယူရမွာျဖစ္ပါတယ္…အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္ ၂ ခ်က္က်န္ပါေသးတယ္။

ပထမ

စစ္ေဆးျပီး သက္ေသခံရွာေဖြျပီး တာနဲ့မပီးေသးပါဘူး သက္ေသခံ Device ကုိ မပ်က္စီးေအာင္သိမ္းဆည္းရမွာျဖစ္ပါတယ္…စစ္ေဆးတဲ့ေနရာမွာလဲ သိမ္းဆည္းထားတဲ့ မူရင္း Device ကုိမပ်က္စီးေစပဲ  ဘယ္လုိထိမ္းသိမ္းမွာလဲ ဘယ္လုိမွတ္သားထားမွာလဲ Case အလုိက္ရက္စြဲအလုိက္မွတ္သားထားမွာလား?
ဘယ္သူက ဘယ္ေန႕ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဘယ္လုိနည္းလမ္းအသုံးျပဳျပီး စစ္ေဆးမွာလဲဆုိတာကုိလဲ …အေသးစိတ္ မွတ္တမ္းထားရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။

(သိမ္းဆည္စဥ္မွာ အေျခအေနအရ စစ္ေဆးတာ သက္ေသယူတာက
မျပီးေသးဘူးဆုိရင္ … Device ကုိ Power ပိတ္ယူမွာလား …ဖြင့္ယူမွာလား ….ရွိပါေသးတယ္ .. Computer Forensic အပုိင္းက်မွ အေသးစိတ္ျဖစ္ေအာင္ ေရးသားပါမယ္)

ဒုတိယ….
ရရွိလာတဲ့သက္ေသေတြကုိ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ခုိင္ခုိင္လုံလုံျဖစ္ေအာင္ေရး မယ္ … ျပီးရင္ သက္ေသခံ Device နဲ့တစ္ကြ တရားရုံကုိ တင္မယ္ ..

ေနာက္ post ေတြမွာ Example ပုံစံေတြ …. အေသးစိတ္လုိက္နာရမဲ့အပိုင္းေတြ စစ္ေဆးရမဲ့နည္းလမ္းေတြ(အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေပါ့)ကုိေရးသားေပးပါမယ္..

Hypothesis လုိ႕ေခၚတဲ့ ထင္ျမင္ ယူဆခ်က္အေၾကာင္းလာပါျပီ …..

Case တစ္ခုအတြက္ဖမ္းဆီးျပီး သက္ေသခံ Device (Laptop ပဲဆုိၾကပါစုိ႕) ကုိသိမ္းထားလုုိက္ျပီး
ဥပမာ … ကေလးသူငယ္ပုံေတြကုိတင္ျပီး အြန္လုိင္းကေန လိင္အၾကမ္းဖက္လုပ္ေဆာင္တဲ့အမႈေပါ့ ….

လုပ္ေဆာင္တဲ့သူကဒီလူပဲဆုိတာလဲေသခ်ာသေလာက္ရွိေနျပီး…. laptop ကုိအသုံးျပဳျပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္တယ္လုိ႕လဲယူဆတယ္….ခက္တာကသိမ္းဆည္းမိတဲ့LaptopကWindow ျပန္တင္ထားတာမၾကာေသးဘူး ….. ….ကဲယူဆခ်က္ေတာ့ရွိျပီးသက္ေသခံအခ်က္အလက္ကမရေသးဘူး…ကဲ.. ဘာလုပ္မလဲ …. laptop အသုံးျပဳထားတဲ့ Time … Window ျပန္တင္ထားတဲ့အခ်ိန္ကုိ ၾကည့္မယ္ …. ျပီးရင္ …. Storage Device ျဖစ္တဲ့ Hard Disk ဒါမွမဟုတ္ SSD ေပါ ့ …. အဲဒါေတြရဲ့ Power On Time စစ္မယ္ …
HD or SSD ၇ဲ့ Health ကုိစစ္မယ္ …. စစ္ေဆးေနတုန္း… HD ၾကြသြားရင္ လုံး၀အဆင္မေျပႏုိင္ဘူးေလ….

အေရးအၾကီးဆုံးအခ်က္ကေတာ့ … မူရင္း HD or SSD ကေန Clone ယူျပီး စစ္ေဆးတာ အေကာင္းဆုံး နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္ …ဒါမွ သက္ေသခံလဲ မပ်က္စီးပဲ တရားရုံးမွာျပႏုိင္မယ္ ….

အေျခအေနအရ clone ပဲယူယူ .. မူရင္းကုိပဲစစ္စစ္ …. Recovery ေတြ Undelete နည္းလမ္းေတြနဲ႕အဆင္မေျပဘူး ….ကဲ … ဘာလုပ္မလဲ ထင္ျမင္ယူဆတာနဲ႕လြဲေနျပီး …. ဒါဆုိရင္ ကုိယ္က ဘယ္လုိနည္းလမ္းေတြအသုံးျပဳျပီးျပီးလဲ ….ေနာက္ထပ္ သိပၸံနည္းက် ဘယ္လုိနည္းလမ္းေတြကုိ အသုံးခ်ျပီး သက္ေသခံရေအာင္ယူမလဲ …. မိမိကြ်မ္းက်င္မႈ အလုိက္အသုံးခ်ရမွာျဖစ္ပါတယ္ …….

Author – Aung Zaw Myo

Tags, , , , ,

docky

Dock Application: Docky

ဒီေန႔ ကၽြန္ေတာ္ေရးခ်င္တာေလးကေတာ့ openSuSE အသံုးျပဳသူေတြအတြက္ Trick ေလးတစ္ခုပါ။ OpenSuSE 42.2 ရဲ႕ GNOME Desktop မွာ Dock bar ေလးဟာ ဘယ္ဘက္မွာ Default အေနနဲ႔ ကပ္ျပီးေပၚပါတယ္။ အဲဒါဆုိ Dock ေလးကုိတျခားေနရာေတြကုိ ေရြ႕ဖုိ႔ဆုိ အဆင္မေျပတာေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိဳ႕ Linux Distro ေတြမွာေတာ့ Dock Bar ေလးကုိ Right click ေထာက္ျပီး Bottom, Top, Right စသည္ျဖင့္ ေရြ႕လုိ႔ရပါတယ္။ သုိ႔ေပမယ့္ openSuSE 42.1 မွာေတာ့ အဆင္မေျပပါဘူး။ Right Click ေပးေပမယ့္ တက္မလာပါဘူး။ အဲဒါကုိ အဆင္ေျပေအာင္ဆုိ GNOME Dock မွာ ==> ON လုိက္ပါ။
အဲဒါဆို Dock မွာ Right Click ေထာက္ျပီး လုိရာကုိ ေရြ႕ႏုိင္ပါျပီ။

ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့ ပံုထဲကလုိ ဒီဇုိင္းလွလွေလးနဲ႔ ျမင္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့

openSuSE software မွာ Docky ဆုိတဲ့ one click install ဖုိင္ေလးကုိ Download လုပ္လုိက္ပါ။

သူ႔ကုိ Run ျပီး လုိခ်င္တဲ့ Setting ေလးကုိ ခ်ိန္လုိက္ရင္ အဆင္ေျပသြားပါလိမ့္မယ္။
Docky မွာ Application ေတြကုိ pin လုပ္ထားခ်င္ရင္ေတာ့ လုပ္ခ်င္တဲ့ Application ကုိ ဖြင့္ပါ ျပီးရင္ Right Click => Pin to Docky ဆုိရင္ ရပါျပီ ခင္ဗ်ာ။

By Nova

Ref: google.com, software.opensuse.org

Tags, , , , ,